• Boyd Angenent en Deion Kuijpers

Voetbal: van volksspel naar businessmodel

Op 18 April gingen twaalf prestigieuze clubs met gestrekt been in tegen alles waar voetbal voor staat met de aankondiging van een eigen exclusieve competitie, de Europese Super League. Deze elitecompetitie staat voor alles wat er tegenwoordig mis is met voetbal, vinden Boyd Angenent en Deion Kuijpers: het volksspel wordt op schrikbarend tempo veranderd in een businessmodel voor de allerrijksten.


Het is een concept waar fans al tientallen jaren bang voor zijn: Een competitie waar een groep vaste clubs in een gesloten kring met elkaar spelen zonder angst voor degradatie, vergelijkbaar met hoe veel Amerikaanse sportcompetities in elkaar zitten. De twaalf clubs die hebben geprobeerd om een ‘Super League’ te beginnen, zes Engelse, drie Spaanse en drie Italiaanse, behoren tot de rijkste clubs op aarde. “We redden het voetbal”, zei Florentino Perez, voorzitter van de initiatiefnemende club Real Madrid. Maar in werkelijkheid zou de Super League de doodslag zijn geweest voor het voetbal als volkssport. Voetbal wordt al jaren steeds meer geregeerd door het grote geld, en de creatie van deze Super League was daarin de volgende, dodelijke, stap geweest. De prioriteiten van deze clubs zijn al lang niet meer de achterban en de lokale gemeenschap, maar het internationaal profileren van de eigen brand voor tv-gelden en sponsordeals.


Er is hier geen pakkender voorbeeld van dan Liverpool Football Club. Liverpool staat traditioneel bekend als een thuisplaats voor de ‘working class’, een ware volksclub. Voetbal en socialisme gaan hier vaak hand in hand. De huidige Amerikaanse eigenaar, Fenway Sports Group, profileert zich dan ook graag als in touch met de achterban. Alhoewel de club hierdoor nog altijd een goede reputatie heeft onder voetbalfans, is de realiteit minder charmerend. Liverpool FC was nu één van de grote initiatiefnemers van de European Super League, maar hiervoor was er al meer aan de hand.


Simon Hughes van The Athletic beschrijft een aantal situaties, zoals Liverpools rol in “Project Big Picture”, een voorstel uit 2020 dat de Engelse voetbalcompetitie de facto in de handen van de grote, rijke clubs zou brengen; of de poging van Liverpool om als steenrijke club staatssteun te gebruiken om lonen door te betalen gedurende de pandemie. Sterker nog, in een interview met The Athletic in 2019 beweerde Liverpool’s voorzitter Tom Werner dat de hoogste prioriteit voor de club de beleving van de supporters en de vitaliteit van de Engelse competitie was. Woorden die twee jaar later als volkomen onwaar gezien kunnen worden. Ook Liverpool is de connectie met haar achterban aan het verliezen ten koste van de financiële doelen van de eigenaars. Een proces wat in de gehele voetbalwereld plaatsvindt.

De sport is doorgeslagen in haar zoektocht naar alsmaar grotere deals met alsmaar machtigere sponsoren en investeerders

Wat begon met duurdere tickets, buitenlandse eigenaren en alsmaar grotere transfersommen en salarissen, dreigde nu samen te komen in de ultieme kapitalistische get-together. Twaalf vermogende ‘super’ clubs in een exclusieve competitie, gefinancierd door de beruchte JP Morgan, en mogelijk uitgezonden door media-imperium Disney. Het staat symbool voor het verval van de sport voor de gewone supporter. De sport is doorgeslagen in haar zoektocht naar alsmaar grotere deals met alsmaar machtigere sponsoren en investeerders, die niks hebben met de supporters of de communities om de clubs heen. In het voetbal is eenzelfde soort patroon zichtbaar als in andere onderdelen van de samenleving, waar een exclusief groepje de macht naar zich toe trekt ten koste van de kleinere clubs.


Naast oneerlijk, is dit alles uiteindelijk ook slecht voor de ervaring van de fans. Ideeën als de Super League creëren kunstmatige rivaliteiten tussen clubs gebaseerd op naamsbekendheid, waarbij de focus volkomen ligt op het spektakel dat komt kijken bij de grote sterren die het week in week uit tegen elkaar opnemen. Wat dit soort wedstrijden normaliter zo speciaal maakt is dat er maar een handvol per jaar gespeeld worden. Dit wordt aangevuld door de verhalen en rivaliteiten die zich in de nationale competitie afspelen, zoals bijvoorbeeld de stadsderby van Turijn, waar Juventus en Torino het al sinds 1907 tegen elkaar opnemen.


Door dit element van eerlijke competitie uit het voetbal te halen verliezen clubs hun connectie met de lokale fans, en blijft er weinig anders meer over dan een leeg internationaal merk. Hierdoor lijkt het format meer op een organisatie als de NBA of de NFL, waar de spelers de grootste marketingwaarde hebben en het financiële gewin de grootste drijfveer is. Zo is het voor de eigenaren van deelnemende clubs, net als in de NBA en NFL, mogelijk om hun teams naar eigen inzicht te verplaatsen als zij denken elders beter in de markt te liggen. Stan Kroenke, eigenaar van Arsenal, deed dit bijvoorbeeld met zijn NFL team, de Los Angeles Rams, in 2015. De voornaamste reden van de verhuizing van St. Louis naar Los Angeles was dat het stadion in St. Louis erg verouderd was en Kroenke een nieuw stadion wilde ontwikkelen op zijn grond in Inglewood in Los Angeles. Hierdoor verliezen teams voorgoed hun connectie met de lokale supporters.

De macht van het grote geld is wat diep cynische voorstellen als de Super League mogelijk maakt

De Super League lijkt nu - terecht - gestopt te zijn. Echter is er veel meer mis in het voetbal dan alleen dit plan. De wereldwijde bond, de FIFA, en de Europese bond, de UEFA, zijn net zo doordrenkt van het grote geld als de nieuwe Super League was geweest. Denk alleen al aan de corruptieschandalen rond oud UEFA-voorzitter Michel Platini, of de manier waarop Qatar het WK 2022 in handen kreeg. Tegelijk met de Super League kwam het nieuwe UEFA plan voor de Champions league naar buiten. Hierin is het mogelijk voor clubs die niet direct gekwalificeerd zijn voor de Champions league - en het dus niet verdienen - om alsnog te kunnen meedoen op basis van hun prestaties in de voorgaande vijf jaar. Ook het alternatief brengt ons dus dichterbij het doembeeld van de Super League.


Wat dit hele debacle wel pijnlijk duidelijk heeft gemaakt, is het door en door verrotte systeem wat onder de sport ligt: de macht van het grote geld, wat diep cynische voorstellen als de Super League mogelijk maakt. Florentino Perez wilde de sport redden, maar misschien is dit niet eens meer mogelijk. Als de UEFA de ‘good guys’ lijken, dan is duidelijk hoe verziekt het spelletje eigenlijk is.

Deion Kuijpers en Boyd Angenent zijn studenten European Studies aan de Haagse Hogeschool. Boyd is PSV- en Liverpoolfan en verdiept zich ook graag in (inter)nationale politiek en geschiedenis. Deion verdiept zich in de muziekindustrie, de ontwikkeling van het grote geld in sport en de rol die social media speelt in het huidige politieke landschap.

415 views

Recent Posts

See All