• Bram Wissink

Het anti-imperialisme van Avatar – The Last Airbender


Avatar – The Last Airbender is, als je het mij vraagt, de beste serie die ooit gemaakt is. Het is prachtig geanimeerd, de verhaallijnen zijn genuanceerd en de karakters zijn multidimensionaal. Sinds deze serie eerder dit jaar op Netflix is gezet hebben naast mij nog vele andere deze conclusies getrokken. Wat Avatar – The Last Airbender (ATLA) ook heel goed doet is alle niveaus van de misdaden van het imperialisme laten zien.


Voor de mensen die de serie niet kennen, hier een heel korte spoilervrije introductie. In de wereld van Avatar zijn er vier naties, die elk gecentreerd zijn rond één van de vier basiselementen, water, aarde, lucht en vuur. In de naties zijn er mensen die het element van hun natie kunnen besturen, en bijvoorbeeld vuurballen kunnen schieten, of rotsen de lucht in kunnen houden. Ook is er op elk moment één Avatar, de enige persoon die alle vier de elementen bestuurt. De taak van deze Avatar is om vrede en balans te houden in de serie. De serie draait om een oorlog die de Vuurnatie al 100 jaar voert tegen de andere naties. De Waterstammen zijn bijna helemaal veroverd, in het Aarderijk houdt alleen de hoofdstad nog stand, en de Luchtnomaden zijn zo goed als volledig verwoest.


Wat Avatar zo goed maakt is dat de vier naties gebaseerd zijn op echte culturen en staten. De Luchtnomaden zijn een representatie van de boeddhistische monniken in Tibet, de Waterstammen zijn gebaseerd op culturen die rond de poolcirkel leven zoals de Inuit, het Aarderijk is afgeleid van China, en de Vuurnatie is gebaseerd op Japan. Dat de Vuurnatie oorlog voert tegen de andere naties is een directe verwijzing naar het Imperialistische Japan die voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog grote stukken land in Azië en Oceanië bezette. Juist doordat er zo’n sterke link met de echte geschiedenis is in de serie kan de anti-imperialistische boodschap van de serie goed doordringen.


In de serie is er veel persoonlijk leed te zien. De avatar Aang is de enige nog levende Luchtnomade. Zijn volk is volledig uitgemoord door de Vuurnatie om verzet tegen te gaan, zoals hoe Jan Pieterszoon Coen op de Banda-eilanden de bevolking uitmoordde voor een Nederlandse monopolie op de specerijen. Zijn verdriet en rouw komen constant terug in de serie, zowel door expliciete emotie als onderliggende motivatie van zijn acties. Twee andere hoofdpersonen, Katara en Sokka van de Waterstammen, hebben hun moeder verloren aan de oorlog. Dit verdriet en leed zie je tijdens de serie constant terug. Ook de institutionele problemen van het imperialisme is te zien in de serie. Na 100 jaar oorlog en bezetting zijn veel dorpen en steden in het Aarderijk arm en bijna uitgestorven, terwijl de bezetters van de Vuurnatie een luxeleven hebben.


Ook is er in de serie te zien hoe imperiale rijken hun misdaden tegen de mensheid verantwoorden en goedpraten tegen hun eigen inwoners, onder andere door op school te indoctrineren zoals in de aflevering The Headband te zien is. In de scholen van de Vuurnatie worden feiten omgedraaid en verbogen, zodat de leerlingen meteen de denkwijze van hun autoritaire leiders overnemen. In dictaturen over de hele wereld gebeurt deze indoctrinatie op scholen op precies dezelfde manier als op deze fictieve school in de Vuurnatie. Op deze school in de Vuurnatie moeten de leerlingen verplicht de Eed aan de Vuurnatie opdreunen, waarbij ze hun loyaliteit aan de natie en haar leider verkondigen. Dit is een directe verwijzing naar de Verenigde Staten, waar leerlingen verplicht de Pledge of Allegiance moeten opdreunen. Avatar - The Last Airbender laat dus niet alleen het ondemocratische van dictaturen zien, maar valt ook “democratische” staten als de Verenigde Staten aan op hun autoritaire trekjes.


“Oorlog en verovering is slecht” is natuurlijk een cliché en een open deur, maar ATLA laat zo goed het directe leed en verlies van imperialisme zien, zonder ooit té hevig te worden om het niet meer te willen zien. Dus, kijk alsjeblieft deze prachtige, grappige en emotionele serie terug. Hou dan ook in je achterhoofd dat hoewel het verdriet en de misdaden fictioneel en getekend zijn, dit leed en verlies écht is en nog steeds plaatsvindt op veel te veel plekken als gevolg van imperialisme.


Beeld: Avatar - The Last Airbender. 2005-2008. Nickelodeon Animation Studios.




1,581 views
  • YouTube
  • Instagram
  • Twitter

©2020 BROODBUIS