Column: De wondere wereld van de VVD

door:
Joëlle
3 minuten
leestijd

Laatst las ik twee berichten waarvan mijn maag omdraaide. Afgelopen november waarschuwde het Nibud dat bijstandsgerechtigden niet meer rond kunnen komen. Het Nibud riep op om de bijstand te verhogen. Eerder in 2020 luidde de Landelijke Cliëntenraad de noodklok over de jaarlijkse verlaging van de bijstand die sinds 2011 aan de gang is. Dit plan komt van kabinet Rutte-I en gaat tot 2035 door.

De geleidelijke verlaging van de bijstand is een plan uit de koker van de VVD. Nu de kwalijke gevolgen van hun plan luid en duidelijk worden aangekaart, zou je hopen dat de VVD daarvan schrok en er iets aan wilde doen. Maar in hun verkiezingsprogramma valt weinig te lezen over de bijstand. Werken vanuit de bijstand moet aantrekkelijker worden, zeggen ze, door financiële prikkels en met begeleiding bij het vinden van werk. Daar houden ze het bij.

Ik vraag me wel eens af: leeft de VVD wel in dezelfde wereld als de onze? Bijstandsgerechtigden komen niet meer rond en zakken ze de komende 14 jaar nog verder in de armoede. Maar de VVD blijft beweren dat de bijstand te aantrekkelijk is. Heeft de VVD de waarschuwingen van het Nibud en de Landelijke Cliëntenraad niet gehoord, of geloven ze echt dat het verlagen van uitkeringen tot een armoedig niveau motiveert om aan het werk te gaan?

In de werkelijke wereld is armoede namelijk eerder belemmerend dan bevorderend om te gaan werken. Leven in armoede gaat puur over van dag tot dag proberen te overleven. Het neemt al je denken in beslag en tast je langetermijndenken aan. Schulden zijn dan snel gemaakt. En omdat schulden ook hun weerslag hebben op je beslisvermogen, kom je in een negatieve spiraal. Er blijft zeker geen ruimte in je hoofd over voor professionele ontwikkeling om daarmee je arbeidskansen te verhogen.

In de wereld van de VVD wordt er ook een grote groep mensen vergeten die langdurig arbeidsongeschikt zijn, maar niet in aanmerking komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering als WIA of Wajong. Het is een vergeten groep mensen, van wie ik niet had geweten zonder mijn vrouw. Zij werkt in de GGZ in een FACT-team, wat betekent dat ze thuis langsgaat bij mensen met ernstige psychische problematiek die zijn vastgelopen in meerdere aspecten van hun leven.

De meesten van deze mensen zijn langdurig of permanent arbeidsongeschikt. En velen van hen ontvangen een bijstandsuitkering. Sommigen hebben al last van hun problematiek sinds hun jeugd, maar omdat het toen niet voldoende aan het licht is gekomen, hebben ze nu geen recht op Wajong. Anderen werden als volwassene arbeidsongeschikt, maar hebben voor die tijd niet gewerkt, of hebben gewerkt als zzp’er. Daardoor komen ze niet in aanmerking voor WIA.

Deze mensen, die in ieder geval de komende jaren niet in staat zullen zijn om te werken, zitten dus in het strenge regime van de bijstand. De armoede van de bijstand treft hen hard. Veel van hen zitten met geldzorgen en schulden. En juist dat maakt behandeling moeilijk, constateert het team van mijn vrouw. Behandeling door een psycholoog heeft weinig zin op het moment dat materiële zorgen nog zo’n grote rol innemen in iemands leven.

Het liefst zou ik zien dat de VVD hun droomwereld volledig losliet. Dan kon ze samen met ons een einde maken aan jarenlang neoliberaal beleid en de problemen die in werkelijkheid spelen gaan oplossen met werkelijk sociaal beleid. Maar op zijn minst kan ze de werkelijke prioriteit in de bijstand erkennen en met ons pleiten voor een einde aan de jaarlijkse verlaging van de bijstand en zelfs voor een verhoging naar een leefbaar niveau.